سيد محمد على ايازى
82
مصحف امام على ( ع ) ( فارسى )
پيامبر دستورى نرسيده است ، اين مسئله حائز اهميت بوده كه در ميان مصحفهاى مختلف بويژه مصحفى كه در عهد خليفه سوم تنظيم و براى شهرها ارسال شد ( و همين مصحف اكنون در اختيار است ) مصحفى وجود دارد كه از نظر ترتيب با آنها متفاوت است . براى مخالفين توقيفيت ترتيب سورهها مهم بوده است تا از اين حركت امام على عليه السّلام استفاده كنند ، توقيفيتى دركار نبوده و گرنه امام على با آن مخالفت نمىكرد و بر خلاف ترتيب پيامبر ترتيب ديگرى درست نمىكرد ، لذا آنها نتيجه مىگرفتند ، ترتيب قرآن امر اجتهادى است . اينكه برخى از صحابه پيامبر مانند امير مؤمنان به سمت ترتيب نزول پيش رفتند و عدهاى به سمت ترتيب از سورههاى طولانى ، مئين ، مثانى و مفصلات ، خود دليل بر عدم توقيفيت ترتيب سورههاست . براى موافقين توقيفيت ترتيب سورهها نيز اين خصيصه بسيار شكننده بود تا آنجا كه آنان را واداشت درباره آن چارهاى بينديشند و از راههاى مناقشه در سند و دلالت يا توجيهات ديگر بگونهاى مشكل را حل كنند . جالب اينجاست گزارشگران ترتيب نزول ، اين مصحف را نديدهاند تا شخصا بر اساس مشاهدات خود از ترتيب آن گزارش دهند و كسانى كه با شيفتگى از اين مصحف سخن گفتهاند حتى تصريح كردهاند كه تلاش نموده تا نسخهاى از آن را پيدا كنند اما ناكام ماندهاند ، لذا براى روشن شدن موضوع بايد به سراغ روايات رسيده در اين باره برويم و ببينيم تا چه مقدار از اين روايات بر ترتيب نزول دلالت دارد . وانگهى مخالفين توقيفيت ترتيب هم زياد خوشحال نباشند كه سند مهمى براى اجتهادى بودن در دست دارند ، زيرا بر فرض كه اين روايات از نظر سندى تمام و كامل باشد و هيچ مشكل ضعف سندى و دلالتى نداشته